Is jouw ontlasting normaal?

Ontlasting is vaak een hot issue. Zeker 70% van de Nederlanders heeft regelmatig problemen met de ontlasting en de meesten van ons hebben zich de afgelopen week afgevraagd of hun ontlasting wel normaal is. Maar wat is de norm? Wanneer wijkt je ontlasting af van ‘normaal’? Is een afwijkend ontlastingspatroon altijd een signaal dat er iets niet helemaal goed is? Want misschien heb je wel te gekruid gegeten, heb je een virusje of misschien zelfs een spijsverteringsziekte.

Door regelmatig even achterom te kijken als je hebt gepoept, kun je leren je ontlasting te interpreteren en actie te ondernemen als dat nodig is. Je ontlasting zegt namelijk veel meer over je gezondheid dan je zou verwachten en is een uitstekende weerspiegeling van de gezondheid van je hele lichaam.

Ontlasting is in wezen niet meer dan de manier waarop je lichaam afval en giftige stoffen afdrijft en de bruikbare voedingsstoffen absorbeert uit de voeding.

Het verteringsproces heeft tot functie om enzymen, vitamines, mineralen en sporenelementen te scheiden van de ‘vulstoffen’, die het lichaam weer verlaten via de ontlasting. Een verstoring van een van de spijsverteringsorganen, kan betekenen dat de complete spijsvertering verstoord kan raken en dat heeft natuurlijk gevolgen voor de ontlasting. Deze komt er dan in een andere vorm uit dan gebruikelijk, ruikt sterker of heeft een ander kleurtje.

Wat is een normale ontlasting?

1. Hoeveel keer per dag moet ik poepen?

Het aantal darmbewegingen die iemand per dag zou moeten hebben, varieert van persoon tot persoon. Een gemiddeld aantal is dus lastig vast te stellen. De meeste deskundigen zijn het erover eens dat het belangrijk is om minimaal drie of meer keer per week te poepen.

Algemeen wordt een of twee keer per dag als normaal beschouwd, maar om de andere dag is ook oké, zolang je je comfortabel voelt en geen buikpijn ervaart.

2. Hoe moet mijn ontlasting eruit zien?

De ideale ontlasting heeft een gladde S-vorm. Deze krijg je als je voldoende vezels eet en voldoende water drinkt om het lichaam te hydrateren.

Een vlotte ontlasting die soms wat dunner is of die is onderverdeeld in een paar kleinere drollen is niets om je zorgen over te maken. De kleur van normale ontlasting behoort medium donkerbruin te zijn, maar dat is mede afhankelijk van wat je hebt gegeten.

Hoewel het vreemd kan klinken, hoeft het helemaal geen slecht teken te zijn als je ontlasting een afwijkende geur heeft. De geur van je ontlasting is het gevolg van de reststoffen en toxische stoffen die het lichaam afscheidt en als gevolg van de darmwandbacteriën. Er is geen specifieke geur die wordt beschouwd als ‘normaal’. Nogmaals, houd gewoon een oogje in het zeil, zodat je afwijkingen in geur, kleur en vorm in je ontlasting kunt onderscheiden.

Wellicht ken je de Bristol Stool Scale reeds. Deze schaalverdeling dient als hulpmiddel om de ontlasting te classificeren in een van de zeven categorieën. Met name voor artsen die discussiëren met patiënten over hun spijsvertering, is de Bristol Stool Scale een handig middel om de typische ontlasting van de patiënt te identificeren. Als de ontlasting als abnormaal wordt beschouwd, valt deze meestal in de categorieën 1-2 (tekenen van obstipatie waarbij de ontlasting te lang wordt vastgehouden in het lichaam, meestal door gebrek aan voedingsvezels), of de categorieën 6-7 (tekenen van diarree en dat de ontlasting te snel door het het spijsvertering beweegt).

Bristol Stool Scale

Bristol Stool Form Scale ontlasting

 

 

 

 

 

 

 

Volgens The Bristol Stool Scale zijn de zeven soorten ontlasting:

  • Type 1: Aparte harde keutels, zoals noten (moeilijk te passeren)
  • Type 2: Worstvormig, aaneenklevende keutels
  • Type 3: Als een worst maar met scheuren op het oppervlak
  • Type 4: Net als een worst of een slang, glad en zacht
  • Type 5: Zachte keutels met duidelijke snijkanten (gemakkelijk gepasseerd)
  • Type 6: Zachte stukken met rafelige randen, een papperig goedje
  • Type 7: Waterige, niet-massieve stukken, geheel vloeibare pap
  • Soorten 1-2: typeren constipatie
  • Soorten 3-5: beschouwd als ideaal (vooral 4), normale ontlasting
  • Type 6-7: als abnormaal beschouwd, diarree

3. Hoeveel tijd neemt normale ontlasting in beslag?

Gezonde ontlasting is niet pijnlijk bij het verlaten van het lichaam en vergt weinig tijd. Slechte ontlasting vergt veel meer tijd en het is niet ongebruikelijk dat je moet persen. Dit persen kan met flink wat pijn gepaard gaan. Neem als leidraad: gezonde ontlasting is snel gepoept/gepiept, vergt maximaal 30 seconden en je hebt ook echt het gevoel dat je klaar bent als je je darmen hebt geleegd.

Wat is echt abnormaal aan mijn ontlasting?

1. Te vaak of niet vaak genoeg poepen:

Moet je vaak naar de wc per dag (meer dan 3)? Dan is dat vrij abnormaal. Meestal gaat een hoge poepfrequentie gepaard met een afwijkende vorm van de ontlasting, meestal dun van structuur. Ontlasting mag niet pijnlijk zijn en ook moet je niet hoeven persen. Als je heel hard moet persen om te poepen, dan kan dit bloed in de ontlasting veroorzaken en heb je een vergrote kans op aambeien. Hoewel deze meestal niet zeer ernstig zijn en geen directe medische zorg nodig hebben, kunnen ze toch erg pijnlijk zijn.

2. Veranderingen in de consistentie van de ontlasting:

Als de ontlasting ofwel overdreven waterig is of zeer hard en moeizaam naar buiten is te werken, kan dit een signaal zijn dat er iets mis is in het spijsverteringskanaal. Diarree is een te zachte of waterige ontlasting en kan gevaarlijk zijn. Door de grote hoeveelheden vocht die het lichaam te snel verlaten, kan uitdroging optreden, iets wat je vaak ziet bij iemand die ziek is.(1) De oorzaken van diarree variëren, maar vaak is een virale buikgriep of infectie de oorzaak. Ook stress kan een rol spelen, hoewel stress ook obstipatie kan veroorzaken.

Diarree kan ook een bijwerking zijn van bepaalde medicatie, maar kan ook worden veroorzaakt door medische aandoeningen, zoals een gevoeligheid voor gluten of coeliakie (glutenallergie), lactose-intolerantie (slecht verdragen van zuivel) en inflammatoire darmziekten, zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa of Leaky Gut. Dit is de reden waarom het belangrijk om een arts te raadplegen als je last hebt van chronische diarree.

Constipatie anderzijds vindt vaak incidenteel plaats. In de meeste gevallen is verstopping het gevolg van een trage doorgang door de darmen of een disfunctie in de bekkenbodem.(2) De meest voorkomende oorzaak van constipatie is dat mensen te weinig vezels eten en te weinig water drinken.

3. De kleur van je ontlasting:

Heb jij zwarte, groene, grijze, gele of rode ontlasting? Een afwijkende kleur is vaak een teken dat er iets aan de hand is. Door deze kleurafwijkingen te leren interpreteren kan je bijtijds aan de bel hangen als er iets fout is. Zwarte ontlasting kan een teken  zijn van een inwendige bloeding. Een enkele keer zwarte ontlasting hoeft geen drama te betekenen, maar bij een aanhoudende zwarte kleur is het verstandig een arts in te schakelen, aangezien het in extreme gevallen ook kan duiden op darmkanker.

Groene ontlasting duidt meestal op een te snelle doorgang door het spijsverteringskanaal. Hierdoor zijn de groenten die je hebt gegeten niet volledig verteerd. Groene ontlasting kan een teken zijn van beginnende diarree of dat je onvoldoende vezels hebt gegeten, waardoor het voedsel sneller door de darmen heeft bewogen.

Rode of paarse ontlasting kan het gevolg zijn als je veel diep gekleurde groenten eet, zoals bieten. Kan je de regenboog in je toilet niet verklaren aan de hand van de voeding van de afgelopen dagen? En houdt de rode ontlasting aan? Dan is het raadzaam even een arts te raadplegen.

Tot slot, grijze ontlasting of gele ontlasting, is normaal gesproken een teken dat slijm zich met de ontlasting heeft vermengt. Dit geeft aan dat er naar waarschijnlijkheid een probleem is met de lever of galblaas, die normaal verantwoordelijk is voor de vertering van vetten.

Hoewel een verandering in kleur van de ontlasting niet tot paniek hoeft te leiden, is alertheid hierop wel verstandig, zeker wanneer deze verandering aanhoudt. Wanneer je in staat bent de kleur en vorm van je ontlasting te interpreteren, ben je er bij mogelijke ernstige aandoeningen bijtijds bij. Denk aan bijvoorbeeld aandoeningen zoals galblaas- of leverziekte, bloedingen, darmparasieten, enzovoort.

4 Veel voorkomende oorzaken van abnormale ontlasting

1. Te hoge stressniveaus

Aanhoudende stress heeft zijn weerslag op het lichaam en ook op het spijsverteringsstelsel. Een wc bezoekje wordt hierdoor vaak ook een gestreste aangelegenheid. De hersenen en de darmen staan namelijk zeer nauw met elkaar in wederzijdse verbinding. Sterker nog, de darmen worden steeds vaker de tweede hersenen genoemd. De hersenen sturen de darmen aan, maar vice versa sturen de darmen de hersenen aan, net zoals de darmflora van invloed is op de gesteldheid van de hersenen.

De spijsverteringsstoornis PDS (Prikkelbare Darm Syndroom) staat in nauw verband met een hoge mate van stress. Stress verkrampt en zo gaat dat ook met de darmen: de stress slaat over op onze spijsvertering. De darmwand trekt samen of raakt gespannen, waardoor obstipatie of verkramping (veroorzaakt diarree) plaatsvindt.

Stress kan een enorm obstakel vormen voor de spijsvertering, zelfs zo hevig dat een gezond voedingspatroon en voldoende water drinken niet volstaan om de vertering voorspoedig te laten verlopen. Met ontspanningsoefeningen en voldoende nachtrust kunnen bijdragen aan het weer op gang komen van de spijsvertering.

2. Dieet met weinig vezels

Vezels zijn een erg belangrijke factor voor het soepel verlopen van de spijsvertering en een gezonde ontlasting. Vezels vormen de lijm voor de ingenomen voeding en loodsen dit door het spijsverteringskanaal. Er zijn twee soortenontlasting normaal vezels die allebei van belang zijn bij gezonde ontlasting: onoplosbare en oplosbare vezels. Het verschil tussen de twee is hun vermogen om op te lossen in water; oplosbare vezel kan oplossen in water en niet-oplosbare vezels niet.

Als je worstelt met aanhoudende verstopping, besteed dan veel aandacht aan de hoeveelheid vezels je dagelijks binnenkrijgt. Overweeg enkele voedingsmiddelen met weinig vezels te elimineren uit je voedingspatroon en die te vervangen voor vezelrijke voedingsmiddelen. Skip bijvoorbeeld de geraffineerde koolhydraten, vlees, kaas en gehydrogeneerde oliën. Vervang deze door groene bladgroenten, bonen en linzen, volkoren granen en zilvervliesrijst.

3. Ontstekingen en sterk bewerkte voeding

Helaas staat het westerse voedingspatroon bol van de ontstekingsbevorderende voeding. Het spijsverteringsstelsel raakt ontregeld door talloze micro-ontstekinkjes, waardoor de ontlasting flink kan afwijken van de gebruikelijke vorm. Daarnaast brengt het slechte dieet een verhoogd risico met zich mee op chronische darmaandoeningen, zoals leaky gut, auto-immuunziekten en de ziekte van Crohn. Spijsverteringsproblemen en darmklachten kunnen in veel gevallen verlicht worden door een simpele aanpassing in de voeding. Voedingsmiddelen die erom bekend staan problemen te veroorzaken bij de meeste mensen zijn:

  • conventionele zuivel (zoals koemelk, kaas en yoghurt)
  • gluten (in alle tarweproducten, bijna alle bewerkte voedingsmiddelen en alles met rogge en gerst), maakt elke spijsverteringsstoornis nog erger
  • bewerkte sojaproducten, zoals sojamelk, vleesvervangers en veel fabrieksvoeding
  • grote hoeveelheden suiker en witmeel voeden ongezonde bacteriën in de darmen, maar ook de schimmel candida
  • Sommige soorten noten, granen en schaaldieren zijn voor bepaalde mensen moeilijk te verteren, maar dat verschilt van persoon tot persoon.

4. Alcohol en cafeïne

Alcohol en cafeïne kunnen vele negatieve reacties in het spijsverteringskanaal veroorzaken, maar dat is per persoon verschillend. Voor sommigen werkt koffie op de nuchtere maag enorm laxerend, terwijl het bij anderen obstipatie veroorzaakt.

Cafeïne en alcohol zorgen beide voor uitdroging van de dikke darm, en zoals je inmiddels wel hebt begrepen, is voldoende vocht in het spijsverteringskanaal cruciaal voor een gezonde ontlasting.

Hoe krijg je je ontlasting weer normaal?

1. Verhoog de inname van vezels

Zorg dat je je vezels zoveel mogelijk binnenkrijgt met natuurlijke voedingsbronnen en niet met sterk bewerkte producten, zoals bijvoorbeeld fabrieksbrood of ontbijtkoek ‘met extra vezels’. Goede vezelbronnen zijn verse groenten, fruit en bonen, maar ook zilvervliesrijst en volle granen.

Geen lichaam is hetzelfde en omdat vrijwel iedereen net even anders reageert op bepaalde voedingsmiddelen, kan het voorkomen dat net waar de meeste mensen goed op reageren, dat dat prompt bij jou averechts werkt. Wees daarom kritisch als je je voedingspatroon omgooit om je ontlasting te verbeteren. Kijk wat goed bevalt, ga na welke combinaties goed voelen voor je spijsvertering en trek je eigen plan. Het is vooral belangrijk goed naar je lichaam te luisteren.

Sommige mensen raken in paniek wanneer zij horen dat ze geen geproduceerde voeding meer ‘mogen’ eten. Wat?!! Geen brood meer??? Er zijn echter zoveel betere alternatieven. Het is alleen een kwestie van je oude patronen doorbreken. Eet alle bladgroenten, kruisbloemige groenten zoals broccoli en kool (goed doorkoken bij schildklierproblemen), artisjokken, erwten, alle soorten bonen, pompoen en aardappelen, bessen, appels en peren (die je lekker kunt mengen in een fruitsalade), vijgen, dadels, chiazaden, lijnzaad en diverse noten.

2. Drink veel water

Bij een grote vezelinname is voldoende vocht minstens zo belangrijk, aangezien de vezels anders alsnog een moeizame doorgang door het darmkanaal maken. De vezels zwellen nemen vocht op en zwellen op. Indien er onvoldoende vocht in het lichaam aanwezig is, onttrekken de vezels vocht aan de darmwand, met mogelijk een opgeblazen gevoel, gas, kramp en obstipatie tot gevolg.

Probeer dagelijks  zeker 0,03 liter water per kilo lichaamsgewicht te drinken, liefst wat meer. Als je dit een paar dagen hebt gedaan zal je merken dat de ontlasting aanzienlijk soepeler verloopt. Wat een beetje extra water al niet kan doen!

3. Probiotica

Probiotica helpt de darmflora te herstellen en de ideale verteringsomstandigheden te creëren.  Dit betekent dat de goede darmbacteriën voor de vertering in evenwicht wordt gebracht met de slechte bacteriën. Zo zijn de darmen beter in staat het voedsel te verteren en obstipatie of diarree te voorkomen. Natuurlijke probiotica zijn kefir, komboucha, zuurkool en kimchi.

4. Supplement met magnesium

Magnesiumtekort is de meestvoorkomende mineralendeficiëntie in de westerse wereld en dat mineraal heb je nu juist nodig om stress de baas te kunnen. Magnesium heeft het vermogen om spieren te ontspannen, zodat de ontlasting de darmen makkelijker passeert.

5. Ondersteun je lever!

Onze lever is verantwoordelijk is voor de productie van de gal en die dient voor de vertering van vetten. Zonder voldoende galproductie zullen de vetten in je voeding onvoldoende worden verteerd en dat kan leiden tot een verstoorde ontlasting. Daarnaast heeft de lever tot functie het lichaam te ontgiften. Een slecht functionerende lever heeft zijn weerslag op de werking van andere organen en dus ook de ontlasting. Een van de beste manieren om de lever te ondersteunen is met een goed voedingspatroon en voldoende lichaamsbeweging. Ook periodiek detoxen kan de lever net even die ondersteuning geven waaraan eigenlijk behoefte is.

6. Zet je lichaam in beweging!

Zoals jijzelf beweegt, zo bewegen je darmen ook. Een prachtige uitspraak om even bij stil te staan. Een actieve leefstijl bevordert de spijsvertering en het vermogen van de darmen om gezonde ontlasting te produceren. Beweging stimuleert de darmen en het lymfestelsel, waardoor de ontlasting eenvoudiger verloopt. Bovendien zorgt regelmatige oefening ervoor dat je ontspant van stress dat ook een enorme impact kan hebben op je spijsvertering en ontlasting.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *