Zink, voor optimale stofwisseling, libido en algemene gezondheid

zink

Zink is een sporenelement dat in het menselijk lichaam een belangrijke functie vervult met betrekking tot de stofwisseling. Door voldoende zink binnen te krijgen via de voeding, zullen vele aspecten van je gezondheid en welzijn verbeteren.  Dat zink het immuunsysteem ondersteunt weten veel mensen misschien wel, maar dat het nog tal van andere lichaamsfuncties ondersteunt weten slechts weinigen. Sommige wetenschappers noemen zink zelfs “een cruciaal element in de gezondheid van de mens, waarbij zelfs een klein tekort een ramp voor de gezondheid kan betekenen.”

Zink is zo belangrijk omdat het in werkelijk alle weefsels in het lichaam voorkomt en direct betrokken is bij celdeling en dus bij groei. Het is tevens een krachtige antioxidant die helpt om kanker te voorkomen. Zink is ook een vitaal onderdeel bij de handhaving van de hormoonspiegels.

Een tekort aan zink kan zowel mannen als vrouwen onvruchtbaar maken en veroorzaakt een laag libido. Ook stress heeft ergere effecten op het lichaam bij een zinktekort: veroudering treedt dan versneld op.

Een gezonde balans van zink in het lichaam is noodzakelijk voor optimale fysieke prestaties, voldoende levensenergie en een gezonde lichaamssamenstelling. Het heeft invloed op de eiwitsynthese en is vereist voor een goede werking van rode en witte bloedcellen. Zink is in sterk geconcentreerde vorm aanwezig in onze botten, de pancreas, nieren, lever en retina.

Dit artikel geeft je tien redenen waarom je zou zorgvuldig zou moeten zijn met je zinkinname. Ondanks dat het Voedingscentrum zegt dat een zinktekort in Nederland niet voorkomt, wees je ervan bewust dat een deficientie niet alleen voorkomt bij ondervoede personen of ontwikkelingslanden. Integendeel, een zinktekort komt vaker voor dan men denkt, alleen wordt het vaak niet als zodanig gediagnosticeerd.  Een tekort komt vooral voor in gebieden of landen waar veel graan en gluten wordt geconsumeerd.

Risico op tekort aan zink

Voedingsmiddelen die rijk zijn aan zink zijn vooral vlees, zeevruchten en oesters. Daarnaast zijn pompoenpitten een goede bron.

Volle granen en peulvruchten bevatten ook zink, maar die is gebonden aan de fytaten in plantaardig voedsel, waardoor het zink niet wordt opgenomen door het lichaam. Vegetariërs hebben dan ook het grootste risico op een zinktekort, maar ook alcoholisten en mensen met spijsverteringsproblemen of weinig maagzuur zijn zeer gevoelig voor een tekort.

Ook medicatie kan een tekort aan zink veroorzaken, net als tekorten aan andere micronutriënten. Vrouwen die de anticonceptiepil gebruiken of andere hormonale substitutie, hebben een groter risico op een zinktekort.

Functies zink voor het lichaam

1 Verbeter je atletische prestaties en kracht

Een zinktekort is direct van invloed op verminderde sportieve prestaties en kracht, aangezien het een primaire rol vervult in de productie van hormonen. Een solide zinkspiegel in het lichaam zorgt voor een grotere afgifte van testosteron, groeihormoon en insuline-achtige groeifactor-1 (IGF-1). Zonder deze hormonen dalen de atletische prestaties en kracht al snel.

Onderzoekers constateren dat zink de omzetting van androsteendion naar testosteron verhoogt en dat dit in combinatie met een hoge trainingsintensiteit, het lichaam in staat stelt de productie van testosteronproductie nog verder te verhogen.

Aangezien zink in combinatie met training de anabole hormonen boost, zal hierdoor ook de vetverbranding worden gestimuleerd. Zink levert dus een indirecte bijdrage aan het stimuleren van vetverbranding.

2 Ondersteuning mannelijke vruchtbaarheid

Zink is een essentieel mineraal voor gezonde testosteronspiegels en de cellen van de mannelijke prostaat eisen een hoge zinkconcentratie om optimaal te kunnen functioneren. Een tekort aan zink bij mannen verlaagt de testosteronproductie, draagt bij aan een verhoogd risico op prostaatkanker en kan onvruchtbaarheid veroorzaken. Zink wordt ook geassocieerd met een laag libido.

Bij een studie onder 88 mannen in de leeftijd van 40 tot 60 jaar bleek dat de mannen met normale testosteronspiegels significant hoger zaten in hun zink dan de mannen met een laag testosteron.  Een laag zinkniveau werd direct geassocieerd met een lage testosteronspiegel.

Even belangrijk is dat zink nodig is om de enzymen te produceren die zorgen voor de celdeling. Mannelijk prostaatweefsel vereist tien keer meer zink dan andere lichaamscellen om gezond te blijven. Het is dus erg belangrijk de prostaat te voorzien van voldoende zink, zodat deze beschermd blijft tegen beschadiging, ontsteking en kanker. Wanneer de prostaatcellen reeds zijn beschadigd en kwaadaardig worden, kunnen zij geen zink meer opnemen en zullen zich mogelijk tumoren gaan vormen.

Zink is zeker een belangrijk element in de bestrijding bij kanker, maar vooral ter preventie. Zink heeft ook bij vrouwen een preventieve werking tegen bijvoorbeeld eierstok-, borst- en darmkanker.

3 Ondersteuning vrouwelijke vruchtbaarheid

Bij vrouwen is zink vooral betrokken bij de groei van de eicel. Als vrouwen een zinktekort hebben, zal het eitje niet goed rijpen en wordt de eisprong belemmerd, waardoor onvruchtbaarheid het gevolg kan zijn.

Zink stelt het vrouwelijk lichaam in staat om oestrogeen en progesteron efficiënt te gebruiken. Wanneer de oestrogeenspiegels te hoog worden of inefficiënt worden gemetaboliseerd, kunnen ze problemen met de voortplanting of borstkanker veroorzaken.

4 Verbetert de cardiovasculaire gezondheid

Zink is essentieel voor de gezondheid van hartcellen en het endotheel. Het endotheel is het dunne laagje cellen dat de binnenkant van het hart, de bloedvaten en de lymfevaten bekleedt. Een tekort aan zink leidt tot cholesterolopbouw en veroorzaakt ontstekingen, met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten tot gevolg.

5 Verbetert de insulinegevoeligheid en voorkom diabetes

Zink vormt de basis voor een is gezonde werking van de meeste hormonen, waaronder insuline. Het vervult een belangrijke rol bij de insulinegevoeligheid. Zink bindt zich aan insuline, zodat deze adequaat kan worden opgeslagen in de alvleesklier en gedoseerd kan worden afgegeven zodra er glucose in de bloedbaan komt.

Ten tweede, zink verbetert de celgezondheid zodat de insuline zich beter bindt aan cellen en glucose deze kan binnendringen om te worden gebruikt als brandstof. Het vermogen van insuline om
zich te binden aan de cellen wordt ook wel ‘insulinegevoeligheid’ genoemd en betekent dat de cel ontvankelijk is voor insuline.

Als insuline zich bindt aan de cel, opent hij als het ware de deur voor de glucose, zodat deze als brandstof kan dienen. Als de cel resistent is voor insuline, zal glucose in het bloed blijven en een hoge bloedsuikerspiegel veroorzaken, zodat deze uiteindelijk als vet wordt opgeslagen. Wanneer de concentratie van zink in het lichaam daalt, is er een vermindering van de insulinesecretie en perifere insulinegevoeligheid. Wanneer die voor langere tijd voortduurt, kan dit leiden tot diabetes 2.

Ten derde beschikt zink over anti-inflammatoire eigenschappen. Het helpt het lichaam te ontdoen van toxische stoffen die ontstekingen veroorzaken in de cellen, waardoor de cellen hun insulinegevoeligheid behouden.

Test je zinkwaarden

Voordat je als een malle zinkrijke voeding gaat eten of je op de supplementen stort, zorg ervoor dat je weet dat er een toxische grens is. Een teveel aan zink verstoort het immuunsysteem en kan onvruchtbaarheid veroorzaken, net zoals een tekort ook gezondheidsproblemen tot gevolg kan hebben. Je kan je bloed laten testen op zink. Dat kan bijvoorbeeld bij Bloedwaardentest.nl

Zink wordt in supplementen vaak gecombineerd met andere micronutriënten, zoals zink-magnesium-calcium, of zink-vitamine C. Kies vooral voor supplementen op natuurlijk basis, dus waar uitsluitend natuurlijke ingrediënten in zitten.  Je kan kiezen voor meerdere soorten zinksupplementen, al naar gelang wat je nodig hebt.

Zink is een ontzettend belangrijk element voor onze gezondheid en is één van de basisonderdelen voor een goed functionerend immuunsysteem. Dit sporenelement is betrokken bij heel veel lichaamsfuncties en een zinktekort heeft dan ook grote gevolgen voor je gezondheid. Natuurlijk heeft een klein tekort aan zink niet direct de dood tot gevolg, waardoor veel mensen – zonder er überhaupt besef van de hebben – met kleine, moeilijk te duiden klachten blijven rondlopen.

Schattingen zijn dat ongeveer een derde van de wereldbevolking een zinktekort heeft. De kans dat je te maken hebt met een zinktekort is redelijk, zeker wanneer je een typisch westers dieet volgt met weinig voedingswaarde. Het is vooral belangrijk de symptomen van een zinktekort te herkennen, zodat je kunt ingrijpen voordat je wél serieuze klachten krijgt.

Symptomen van een zinktekort

symptomen zinktekort bronnen van zink

De veelzijdige bijdragen van zink aan onze gezondheid, maken een zinktekort lastig vast te stellen. Om die reden is het belangrijk om een combinatie van de klachten te kunnen herkennen. Herken je vier of meer van de onderstaande klachten? Dan is de kans aanzienlijk dat je een zinktekort hebt.

Ook de natuurlijke bronnen van zink kunnen inzicht geven of je wellicht een tekort aan zink hebt. Eet je bijvoorbeeld geen van de natuurproducten die goede bronnen van zink zijn en heb je vier of meer van de klachten? Dan is de kans groter dat je een zinktekort hebt.

Slaapproblemen

Slaapproblemen zijn er in veel soorten, zoals inslaapproblemen, doorslaapproblemen, slaaptekort, slaapteveel. De gevolgen zijn ook uiteenlopend en per persoon verschillend. Sommige mensen krijgen last van gewichtstoename of problemen met afvallen, gebrek aan focus, minder positief denken en een verhoogd risico op letsel.

Als je slaapproblemen hebt, kan een beetje extra zink je helpen om beter te slapen. Volgens onderzoek helpt zink bij het produceren en reguleren van het slaaphormoon melatonine.1 Melatonine is het hormoon waar je slaperig van wordt. Een gebrek kan zorgen dat je minder snel in de slaapmodus komt voor het naar bed gaan.

De ervaring leert dat het nemen van een supplement van zink, magnesium en melatonine de slaapkwaliteit in veel gevallen kan verbeteren.

Acne

Zink heeft sterk ontstekingsremmende eigenschappen.2 Aangezien acne mede wordt veroorzaakt kleine ontstekingen in het huidoppervlak, draagt zink er aan bij om deze ontstekingen te verminderen.

Wel is het natuurlijk belangrijk om de andere oorzaken ook aan te pakken, want een suiker- en witmeelrijk dieet zijn namelijk sterk ontstekingsbevorderend. Het aanpakken van een combinatie van factoren is natuurlijk effectiever dan alleen het gebruiken van een zinksupplement.

Ook hormonale klachten kunnen een rol spelen bij het ontstaan van acne. Aangezien zink een voorname rol speelt bij de synthese van geslachtshormonen hormonale problemen, kan zink bij acne een waardevolle bijdrage leveren.

Diarree

Zink speelt een grote rol bij de regulering van ons immuunsysteem. Een verzwakt immuunsysteem heeft vaak diarree en andere spijsverteringsklachten tot gevolg. Een zwak immuunsysteem kan leiden tot een grotere kans op bacteriële infecties, waaronder E. coli.

Deze infectie komt vooral voor bij kinderen. Gelukkig is behandeling met zink bijzonder effectief om diarree te behandelen.3 Natuurlijk is het niet verstandig om op eigen houtje kleine kinderen te gaan behandelen met een zinksupplement. Doe dit dus ALTIJD in overleg met een behandelend arts.

Allergische reacties

Zink speelt een grote rol in de manier waarop het lichaam histamine opslaat, een stofje dat verantwoordelijk is voor allergiesymptomen. Een zinktekort leidt tot een overproductie van histamine en dit kan zorgen dat je sneller een allergische reactie krijgt. Dit komt vooral voor bij mensen met chronische aandoeningen, zoals chronische stress, die bovendien meestal ook een magnesiumtekort hebben.

Oorsuizen

Oorsuizen (tinnitus) is een bekende klacht die geassocieerd wordt met een zinktekort. Hoewel er meerdere factoren een rol spelen bij het ontstaan van tinnitus, kan een zinksupplement in veel gevallen in ieder geval verlichting van de klachten geven.4 In hetzelfde onderzoek als deze bron was de conclusie dat 31% van de tinnituspatiënten tevens een zinktekort had.

Langzaam helende wonden

Een zinktekort zorgt er voor dat wonden maar heel langzaam helen. Wanneer je een snee- of schaafwond hebt, stolt het bloed snel. Tenminste, als je voldoende zink in je lichaam hebt. Ook hier speelt het immuunsysteem een rol bij de wondheling.

Zink bevordert de wondheling door zijn ontstekingsremmende werking, membraanvorming, de reductie van oxidatieve stress en de vorming van littekenweefsel.5

Groeiachterstand

Bij jonge kinderen is een zinktekort eenvoudig te herkennen. Kinderen die te weinig zink binnen krijgen, kunnen groeiachterstand oplopen.6 Dit komt omdat zink een enorme invloed heeft op de ontwikkeling van cellen. Daarom is het zo belangrijk dat kinderen voldoende zink binnenkrijgen. Ook hier geldt weer: ga niet op eigen houtje zink suppleren, maar zorg bij voorkeur voor een kwalitatief en gezond voedingspatroon en als je wilt suppleren, doe dit ALTIJD in goed overleg met een arts.

Lage immuniteit

Een zinktekort is inherent verbonden met een slecht functionerend immuunsysteem. Zink bevordert de regulering van T-cellen7 , de cellen die we nodig hebben om ziekte te voorkomen. Het werkt ook bij het doden van bacteriën, kankercellen en virussen in een proces dat bekend staat als apoptose, ook wel geprogrammeerde celdood genoemd.

Zink vormt ook de structuur voor een breed scala aan eiwitten en hormoonreceptoren, die beide nodig zijn voor de regulatie van onze gezondheid. Kortom, als je geen zink hebt, heb je geen functionerend immuunsysteem.

Verminderd zicht

De ogen bevatten een grote hoeveelheid geconcentreerd zink, vooral in en rond het netvlies. Dit komt grotendeels doordat zink verantwoordelijk is voor het transport van vitamine A vanaf de lever naar het netvlies, waar vitamine A zorgt dat de beschermende pigmenten in de ogen aanwezig blijven, waardoor scherp zicht mogelijk wordt.

Een zinktekort vermindert de aanvoer van vitamine A en kan dus verminderd zicht veroorzaken.

Dun haar en kale plekken

Mensen met een tekort aan zink lopen een groter risico om dun haar, kale plekken of zelfs de immuunziekte alopecia te ontwikkelen.8,9 Zink speelt namelijk een grote rol in de vorming van een gezonde huid, dus ook de hoofdhuid. Daar zorgt zink voor de groei van huidcellen, de werking van de olieproducerende klieren rond de follikels en dus voor een gezonde bos met haar die wordt voorzien van de juiste voedingsstoffen.

Bronnen van zink

De beste natuurlijke bronnen van zink zijn rood vlees, oesters, groenten als kikkererwten, linzen en bonen, zaden zoals hennepzaad of pompoenpitten en noten.

Voor een goede gezondheid is het essentieel om voldoende zink binnen te krijgen. Voor mensen met een typisch westers dieet van sterk bewerkt voedsel met nauwelijks voedingswaarde, kan een zinksupplement zeker van toegevoegde waarde zijn en al snel verlichting van symptomen opleveren. Realiseer je echter dat de basis van je gezondheid altijd ligt in een gezond voedingspatroon waarmee je je lichaam voorziet van belangrijke voedingsstoffen.

Zink supplementen

Er zijn diverse soorten zinksupplementen op de markt. Sommige van deze supplementen combineren zink met bijvoorbeeld magnesium, selenium of met calcium. Zelf gebruik ik dit zink supplement. Ook via Bol.com kun je zinksupplementen kopen.

Referenties:

Shinjini, B., Taneja, S. Zinc and Cognitive Development. British Journal of Nutrition. 2001. 85(Suppl 2), 139-145.

Chang, C., Choi, J., Kim, H., Park, S. Correlation Between Serum Testosterone Level and Concentrations of Copper and Zinc in Hair Tissue. Biological Trace Element Research. 14 June 2011. Published Ahead of Print.

Maseregian, N., Hall, S., et al. Low Dietary or Supplemental Zinc is Associated with Depression Symptoms Among Women, But not Men, in a Population-Based Epidemiological Survey. Journal of Affective Disorders. October 2011. Published Ahead of Print.

Piechal, A, Blecharz-Klin, K., et al. Maternal Zinc Supplementation Improves Spatial Memory in Rat Pups.Biological Trace elements Research. January 2012. Published Ahead of Print.

Banudevi, S., Elumalai, P., et al. Chemopreventive Effects of Zinc on Prostate Carcinogenesis Induced by N-Methyl-N-Nitrosourea and Testosterone in Adult Male Spargue-Dawley Rats. Journal of Cancer Research and Clinical Oncology. 201. 137(4), 677-86.

Gumulec, J., Masarik, M., et al. Molecular Mechanisms of Zinc in Prostate Cancer. Klinical Onkology. 2011. 24(4), 249-255.

Neek, L., Gaeini, A., Choobineh, S. Effect of Zinc and Selenium Supplementation on Serum Testosterone and Plasma Lactate in Cyclist After an Exhaustive Exercise Bout. Biological Trace Element Research. 9 July 2011. Published Ahead of Print.

Prasad, Ananda. Zinc Deficiency. British Medical Journal. 2003. 326, 409-410.

Ortega, R., Rodriguez, E., et al. Poor Zinc Status is Associated with Increased Risk of Insulin Resistance in Spanish Children. British Journal of Nutrition. 2012. 107, 398-404.

Abdelhalim, Mohamed. Atherosclerosis Can be Strongly Influenced by Iron and Zinc Overload or Deficiency in the Lung and Kidney Tissues of Rabbits. African Journal of Microbiology Research. 2010. 4(24), 2748-2753.

Chasapis, C., Loutsidou, A., et al. Zinc and Human Health: An Update. Archives of Toxicology. November 2011. Published Ahead of Print.

Bilici, M., Yildrim, F., et al. Double-Blind, Placebo-Controlled Study of Zinc Sulfate in the Treatment of Attention Deficit Hyperactivity Disorder. Progress in Neuropsychopharmacology and Biological Psychiatry. 2004. 28(1), 181-190.

Tian, X., Diaz, F. Zinc Depletion Causes Multiple Defects in Ovarian Function During the Periovulatory Period in Mice. Endocrinology. 2012. 153(2), 873-886.

Wong, C., Ho, E. Zinc and its Role in Age-Related Inflammation and Immune Dysfunction. Molecular Nutrition and Food Research. 2012. 56, 77-87.

Maylor, E., Simpson, E., et al. Effects of Zinc Supplementation on Cognitive Function in Healthy Middle-Aged and Older Adults: the ZENITH Study. British Journal of Nutrition. 2006. 96, 752-760.

Yary, T., Aazami, S. Dietary Intake of Zinc was Inversely Associated with Depression. Biological Trace Element Research. September 2011. Published Ahead of Print.

Dodig-Cukovic, K., Dovhang, J., et al. The Role of Zinc in the Treatment of Hyperactivity Disorder in Children.Acta Medica Croatica. 2009. 63(4), 307313.

Gerelateerde berichten

0 Reacties

Geef een reactie

Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met een *